โรค ไอ พี ดี เกิดจากเชื้อแบคทีเรียนิวโมคอคคัส ซึ่งก่อให้เกิดโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด และ โรคปอดบวมชนิดรุนแรง หากได้รับการรักษาไม่ทันท่วงที อาจทำให้เด็กเล็กมีความพิการ หรือ เสียชีวิตได้ เพราะลักษณะอาการในระยะแรกจะมีอาการไข้สูง ซึม ไม่กินนม งอแง อีกทั้งปัจจุบันเชื้อมีการดื้อยาทำให้เกิดปัญหาในการรักษา
เราจะพบเชื้อนิวโมคอคคัสได้ที่ไหน?
เชื้อแบคทีเรียนิวโมคอคคัสนัน้ มักพบอยู่ในโพรงจมูก และ ลำคอของคนทั่วไป ทั้งในเด็กและผู้ใหญ่ โดยส่วนใหญ่จะไม่แสดงอาการใด ๆ แต่สามารถเป็นพาหะนำเชื้อแพร่กระจายสู่ผู้อื่นได้ โดยการสัมผัสละอองน้ำลาย เช่น การไอ หรือ จาม รดกัน โดยเด็กอายุต่ำกว่า 2 ปี มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อนิวโมคอคคัส
นอกจากนี้เด็กที่อยู่ในสถานเลี้ยงเด็กกลางวัน และ ผู้ที่มีโรคประจำตัว ก็อยู่ในกลุ่มเสี่ยงด้วย
การฉีดวัคซีน ไอ พี ดี สำหรับเด็กแรกเกิด
|
ครั้งที่ |
เมื่ออายุ |
|
1 |
2 เดือน |
|
2 |
4 เดือน |
|
3 |
6 เดือน |
|
4 |
12-15 เดือน |
อาการแทรกซ้อน :
- มีภาวะการติดเชื้อที่ทางเดินหายใจส่วนบนถึงส่วนล่าง (โพรงจมูกอักเสบ ไซนัสอักเสบ หายใจหอบ และปอดอักเสบ)
- มีภาวะการติดเชื้อในระบบประสาท (เยื่อหุ้มสมองอักเสบ เกร็งและชัก)
- มีภาวะการติดเชื้อในกระแสเลือด และที่กระดูก
- พิการทางระบบประสาท สมอง จนปัญญาอ่อน
- พิการทางระบบการได้ยิน
- เชื้อจะลุกลามอย่างรวดเร็ว และเสียชีวิตภายใน 3 วัน
การปฐมพยาบาลในขั้นต้น (สามารถรักษาชีวิตผู้ป่วยไว้ได้) :
- ปกป้องตัวเอง โดยใช้ผ้าเช็ดหน้าปิด หรือใช้ "สายคาด" ปิดปาก
- งดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และสารเสพย์ติด
- ดื่มน้ำให้มาก / เช็ดตัวด้วยน้ำอุ่น เพื่อให้ไข้ลดลง
- ระมัดระวังการไอ จาม หรือการสำลัก (เพราะเชื้อจะแทรกซึมเข้าสู่ "ปอด")
- พบหน่วยแพทย์ระดับ "โรงพยาบาลใหญ่ประจำจังหวัด" ขึ้นไป
การรักษา :
- รักษาด้วยยาปฏิชีวนะ "แพนนิซิลลิน" หรือ "เศฟาโลสปอรินส์" หรือ "ยาฆ่าเชื้อ (Antibiotics)" ภายใต้คำแนะนำของแพทย์
- มีภาวะดื้อยาสูงมาก (ผู้ป่วย ต้องได้รับการรักษาแต่เนิ่นๆ และถูกต้อง)
การป้องกัน :
ป้องกันด้วย การฉีดวัคซีน
- เมื่อลูกน้อยอายุ 6-8 สัปดาห์ ถึง 6 เดือน (ฉีดทั้งหมด 4 เข็ม เป็นวัคซีนรวม 7 สายพันธุ์) อัตราการป้องกัน IPD อยู่ในระดับ 97.3 % (ราคาเข็มละ 100 $ หรือ 4,000 บาท)
- เมื่อลูกน้อยอายุ 7 ถึง 11 เดือน (ฉีดทั้งหมด 3 เข็ม เป็นวัคซีนรวม 7 สายพันธุ์) อัตราการป้องกัน IPD อยู่ในระดับ 97.3 % (ราคาเข็มละ 100 $ หรือ 4,000 บาท)
- เมื่อลูกน้อยอายุ 1 ถึง 2 ปี (ฉีดทั้งหมด 2 เข็ม เป็นวัคซีนรวม 7 สายพันธุ์) อัตราการป้องกัน IPD อยู่ในระดับ 97.3 % (ราคาเข็มละ 100 $ หรือ 4,000 บาท)
- เมื่อลูกน้อยอายุ 2 ถึง 9 ขวบขึ้นไป จนถึงผู้สูงอายุ (ฉีดทั้งหมด 1 เข็ม วัคซีนกลุ่ม "โพลีแซคคาไรด์" - วัคซีนรวม 23 สายพันธุ์) อัตราการป้องกัน IPD อยู่ในระดับ 99 % (ราคาเข็มละ 100 $ หรือ 4,000 บาท)
ป้องกันด้วย การปกป้องตนเอง
- ให้ทารกได้ดื่ม "น้ำนมแม่" อย่างเพียงพอกับวัย
- ถ้าลูกน้อยอ่อนเพลีย ควรงดไปโรงเรียน เพราะจะทำให้ร่างกายติดเชื้อได้ง่าย
- ล้างมือทุกครั้งก่อนรับประทานอาหาร
- (ระวัง) ทุกครั้งที่ไอหรือจาม ให้ใช้มือปิดปากเสมอ เพราะการไอหรือจาม เป็นได้ทั้งการแพร่และสูดรับเชื้อโรค
- หลีกเลี่ยงการอยู่ในที่แออัด และที่ที่มี "ควันบุหรี่"
- รักษาร่างกายให้แข็งแรงอยู่เสมอ (อาหารที่ครบ 5 หมู่ / ดื่มน้ำอย่างเพียงพอ / ออกกำลังกายบ้าง / นอนหลับอย่างเต็มที่ / จิตใจที่สดชื่นแจ่มใส)
- ระมัดระวังการใช้ "ยาปฏิชีวนะ" ที่ต่อเนื่องเป็นเวลานาน
- หลีกเลี่ยงการสัมผัสโดยตรงกับผู้ป่วย
(ขอขอบพระคุณ กระทรวงสาธารณสุข)
